Roos van Leary Uitleg
Ontdek het communicatiemodel voor effectieve interacties
Wat is de Roos van Leary?
De Roos van Leary is een communicatiemodel ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Timothy Leary. Het model beschrijft hoe mensen zich gedragen in relatie tot anderen en hoe gedrag bepaald wordt door twee assen:
💪 Invloed (Boven vs Onder)
- Boven: Dominant, leidend, initiatief nemend
- Onder: Volgend, afhankelijk, reactief
🤝 Betrokkenheid (Tegen vs Samen)
- Tegen: Afstandelijk, concurrerend, individualistisch
- Samen: Verbindend, coöperatief, relationeel
Leidend & Competitief
Helpend & Coöperatief
Opstandig & Afwijzend
Meegaand & Volgend
De vier communicatiestijlen
👑 Boven-Tegen
Kenmerken:
- Directief en sturend
- Resultaatgericht
- Besluitvaardig
- Controle nodig
- Assertief
Effectief bij:
- Crisissituaties
- Projectleiding
- Besluitvorming
- Nieuwe initiatieven
Ontwikkeltips:
- Meer luisteren
- Vaker delegeren
- Empathie tonen
- Consensus zoeken
🤝 Boven-Samen
Kenmerken:
- Ondersteunend en helpend
- Relationeel
- Motiverend
- Harmonie zoekend
- Empathisch
Effectief bij:
- Teamwerk
- Coaching
- Verandering begeleiden
- Conflictbemiddeling
Ontwikkeltips:
- Meer assertiviteit
- Grenzen stellen
- Minder pleasen
- Resultaten focussen
⚡ Onder-Tegen
Kenmerken:
- Kritisch en sceptisch
- Onafhankelijk
- Confrontatief
- Non-conformistisch
- Analytisch
Effectief bij:
- Kwaliteitscontrole
- Innovatie
- Probleemanalyse
- Waakhondfunctie
Ontwikkeltips:
- Constructieve kritiek
- Betere timing
- Meer respect tonen
- Oplossingen aandragen
🙏 Onder-Samen
Kenmerken:
- Meegaand en volgzaam
- Aanpassend
- Diplomatiek
- Conflictvermijdend
- Loyaal
Effectief bij:
- Supportfuncties
- Uitvoerend werk
- Teamharmonie
- Routine taken
Ontwikkeltips:
- Meer initiatief nemen
- Eigen mening geven
- Grenzen stellen
- Conflicten aangaan
Complementair gedrag
Het kernprincipe van de Roos van Leary is complementair gedrag. Elk gedrag roept een complementaire reactie op volgens deze principes:
Boven roept Onder op
Dominant gedrag (Boven) lokt volgzaam gedrag (Onder) uit.
- Leidinggeven → Volgen
- Instructies geven → Uitvoeren
- Beslissen → Accepteren
Onder roept Boven op
Volgzaam gedrag (Onder) lokt dominant gedrag (Boven) uit.
- Vragen om hulp → Hulp aanbieden
- Twijfelen → Beslissen
- Aanpassen → Leiding nemen
Samen roept Samen op
Samenwerkend gedrag lokt samenwerking uit.
- Hulp aanbieden → Accepteren
- Steun geven → Teruggeven
- Begrip tonen → Wederzijds begrip
Tegen roept Tegen op
Competitief gedrag lokt competitie uit.
- Kritiek geven → Terugvechten
- Concurreren → Wedijveren
- Weigeren → Afwijzen
Gedragsinteracties in de Roos van Leary:
| Als jij bent: | Dan lok je uit: | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Boven-Tegen (leidend & competitief) | Onder-Tegen (opstandig & afwijzend) | Commanderen → Verzetten |
| Boven-Samen (leidend & helpend) | Onder-Samen (volgzaam & meewerkend) | Begeleiden → Volgen |
| Onder-Tegen (opstandig & afwijzend) | Boven-Tegen (leidend & competitief) | Weigeren → Dwingen |
| Onder-Samen (volgzaam & meewerkend) | Boven-Samen (leidend & helpend) | Vragen → Helpen |
💡 Praktische toepassing:
Door bewust je eigen gedrag te veranderen, kun je de reactie van anderen beïnvloeden. Wil je meer samenwerking? Vertoon dan zelf meer Samen-gedrag. Wil je minder conflict? Vermijd dan Tegen-gedrag.
Gulden regel: Het gedrag dat je ontvangt, is vaak een reactie op het gedrag dat je zendt.
Praktische toepassing
Teamontwikkeling
Analyseer teamdynamieken en verbeter samenwerking door bewustwording van communicatiestijlen.
Leiderschap
Ontwikkel situationeel leiderschap door je stijl aan te passen aan de behoeften van teamleden.
Conflictmanagement
Doorbreek destructieve patronen door bewust ander gedrag te vertonen.
Persoonlijke ontwikkeling
Vergroot je gedragsrepertoire om effectiever te zijn in verschillende situaties.
Ontdek je eigen stijl!
Doe nu de Roos van Leary test en krijg inzicht in je dominante communicatiestijl.
🌹 Doe de Roos van Leary Test